Skip to content

Türkiye’nin insanlığa ışık tutacak ülke olma potansiyeli var mı?

Bu yazı Türkiye’nin insanlığa ilham verecek ülke olma potansiyelini ve bu yolda atılması gereken adımları özetliyor.

Türkiye son senelerde oldukça zor bir dönemden geçmekte. Darbe girişimi, pandemi, ekonomik kriz ve deprem artarda geldi. Adalet sistemine ve eğitim kalitesine güven azaldı. Halkımız ve özellikle gençler geleceğe dair ümitlerini kaybettiler ve yurtdışında yaşama hayalini kuruyorlar.

Bütün bu olumsuzluklara rağmen biz Türkiye’nin insanlığa ışık tutacak ülke olma potansiyeline sahip olduğunu düşünüyoruz. Peki bu nasıl olabilir?

Neden insanlığa ışık tutacak bir ülke kalmadı?

Bu soruya cevap vermek için dünyanın bugün bilim, sanat ve teknoloji alanında lider ülkelerine bakmamız gerekir. Bu ülkeler son yıllarda hızla yaşlanmakta ve bu nedenle geleceğe ümitle bakmak yerine geçmiş nostaljisi içinde yaşamaktalar. Çoğunluğu yaşlı halkları, kendi yarattıkları teknolojiden korku duymakta ve gelişmeleri sınırlamak istemekteler. Eğitim sistemleri son iki yüz senedir kapsamlı bir reform geçirmemiş, tamamen çağın gerisinde kalmış. Bu nedenle halklarının büyük çoğunluğu objektif ve veri dayanaklı düşünme yetkinliğine sahip değil. Bütün inovasyonlar iyi eğitimli çok az sayıda insan tarafından yapılmakta ve bu insanların önemli bir bölümü de yurt dışından gelmekte.

Amerika eskiden kaderini kendi eline alanların ülkesiydi. Amerikan rüyası sadece pahalı özel okullarda okumuş küçük bir zümrenin değil de herkesin çalışarak başarılı olabileceği inancını yansıtmaktaydı. Amerika bugünkü elitist sistemi ile şimdilik teknoloji liderliğini elinde tutmayı başarsa da insanlığa ışık tutan ülke olmaktan çıktı.

Daha da yaşlı nüfuslu Avrupa ülkeleri ve Japonya’nın zaten gelecek için en küçük bir umutları kalmamış, geçmiş başarılarının gölgesinde çöküşlerini yavaşlatmaya çalışıyorlar. Aslında Amerika’nın yerini yükselen ekonomik güç olan Çin’in alması beklenirdi. Ancak düşünce özgürlüğünü kısıtlayan otokratik siyasi sistemleri ve erken yaşlanan nüfusları (tek çocuk politikası) nedeniyle böyle bir potansiyele sahip değiller. Öte yandan Hindistan başta olmak üzere gelişmekte olan ülkelerin daha katetmesi gereken çok yol var.

Sonuç olarak, bugün insanlığa ışık tutan, ümit veren bir ülke yok. Ancak ileride bir ya da birden fazla ülkenin Batı medeniyetinin bıraktığı boşluğu doldurabilecek konuma gelmesi olasıdır. Peki bir ülke insanlığın entelektüel lideri olacak, ilham verecek konuma nasıl gelebilir? Hangi şartları doldurması gereklidir?

İnsanlığa ışık tutan, ümit veren ülke nasıl olunur?

İlk şart yeniliklere açık, nispeten genç bir nüfusa sahip olmaktır. Yaşlıların çoğunlukta olduğu bir toplumun geleceğe umutla bakıp yenilikleri uygulamasını beklenemez. Japonya ve İtalya bu konuda iyi bir örnekler- nüfusları yaşlanmaya başlayınca insanlığın gelişimine olan katkıları azaldı.

İkinci olarak bu genç nüfusun belirli bir büyüklüğe sahip olması gereklidir- küçük ülkelerin insanlığa aynı anda birçok alanda öncülük yapabilme kapasitesi yoktur. İsveç, İsviçre, ya da Singapur gibi ülkeler çok başarılı olmalarına rağmen insanlık için önemleri belirli bir noktayı geçememiştir.

Üçüncü olarak nüfusun belirli bir eğitim seviyesine sahip olması gereklidir. Eğitimsiz kitlelerin, sayıları ne kadar büyük olursa olsun, insanlığa faydası kısıtlı kalacaktır. Örneğin Hindistan, Endonezya ya da Mısır potansiyellerinin sadece küçük bir bölümünü kullanabilmektedir.

Ayrıca ülkenin ticareti yapmayı teşvik eden bir pazar ekonomisine sahip olması önemlidir. İnsanlığa katkıda bulunmak için eğitimli nüfusa sahip olmanın yeterli olmadığını komünist ülkelerin tecrübeleri sayesinde ögrendik. Sovyetler Birliği çok değerli bilim adamları yetiştirmesine rağmen insanların hayat standartlarında bir gelişim sağlayamadı. Aynı şekilde kapitalizmi benimsemeden önce Çin’in insanlığa katkısı çok düşüktü.

Son olarak, söz konusu ülkenin özelikle eğitim ve siyaset alanında diğer ülkelerin yapmaya çekineceği radikal reformları yapacak kendine güvene sahip olması gerekir. İnsanlığa ışık tutan ülke olmanın yolu bazı konularda riske girip, önderlik etmekten geçer. Geçmişte dünyanın teknoloji alanında liderliğini üstlenen İngiltere ve Japonya tarihten gelen kendine güvene sahip ülkelerdi. Amerika ise İngiliz ve Alman göçmenlerden ülkelerinin güvenini miras aldı. Tarihsel başarıların gelecek nesillerin yapacağı inovasyonların kaynağı olduğunu söylemek mümkün olmasa da bir ulusun büyük adımlar atması için gerekli olan gücü kendi içinde bulması gereklidir.

Türkiye’de bu potansiyel var mı?

Objektif olarak baktığımızda Türkiye’nin bu şartları dolduran ve bu potansiyele sahip çok az sayıda ülkeden biri olduğunu görmekteyiz. Türkiye’nin yakın zamanda 100 milyona ulaşabilecek, genç ve göreceli olarak iyi eğitimli nüfusu var. OECD PISA (2018) testinin sonuçlarına baktığımızda nüfusu 50 milyonun üstünde olan gelişmekte olan ülkeler arasında gençlerinin eğitim düzeyi Türkiye’den yüksek olan bir ülke yok. Bizim eğitim sistemimiz gayet kötü olmakla beraber, dünya ortalamasının üzerinde bir performans sergilemekte (eğitim insanlığın ortak sorunu). Hatta eğitim kalitemiz Yunanistan da dahil olmak üzere bazı Avrupa topluluğu ülkelerinden bile daha iyi durumda (en altta kaynaklara bakınız).

Türkiye çevresindeki ülkelerin aksine dünya ticaretinde başarılı yerli şirketler çıkarabilmiş bir ekonomiye sahip. Gelişmekte olan ülkelerin çoğu doğal kaynaklarını ya da uluslararası şirketlerin ürettiklerini satarken, Türkiye ticaretinin önemli bir bölümü yerli üretim kaynaklı. Son yıllarda dünya çapında başarılı şirket sayımız oldukça arttı. Örneğin Vestel ve Arçelik elektronik alanında, Aselsan, Tusaş, Baykar, Roketsan savunma sanayinde, THY ve TAV havacılıkta, Ülker ve Anadolu grubu gıdada, Enka uluslararası müteahhitlikte dünyanın önde gelen şirketleri arasında. Bunun yanında Peak Games, Getir, Dream Games, Hepsiburada, Trendyol ve Insider gibi değeri 1 milyar doların üzerine çıkmış Startuplarımız var.

Son olarak, diğer genç nüfuslu büyük ülkelerin çoğu uzun yıllar koloni olmanın verdiği kendine güven eksikliğini atmakta zorlanırken, bu tür bir geçmişi olmayan Türk insanı genel olarak tarihinden gurur duymakta. Bu kendine güveni kapsamlı reformlar yapmak, zorluklarla karşılaşıldığında çabuk pes etmemek, o ekstra adımları atmak için kullanmamız mümkün olacaktır. (Not: Türkiye’de de hem kendine güven eksikliği hem de gereğinden fazla gurur bulmak mümkün)

Türkiye’nin hangi adımları atması lazım?

Ancak Türkiye’nin bu potansiyeli kullanabilmesi için atması gereken önemli adımlar var. Öncelikle siyasal kutuplaşma sorununu çözmemiz lazım. İçinde kamplara bölünmüş bir ülkenin dünyaya liderlik etmesi beklenilemez. Devlet yönetimindeki, adalet sistemindeki sorunların büyük bir bölümünün kaynağı bu kutuplaşmadır.

İkinci olarak Türk milliyetçiliğini yeniden tanımlamamız, ortak bir başarı vizyonu belirlememiz gerekir. Hedefimiz Türk denilince insanların aklına bilim, eğitim, sanat ve medeniyet gelmesi olmalıdır. Türkiye’yi vatandaşlarının sürekli kendini geliştirdiği “Öğrenen ülke” yapmaktır.

Bu hedefe ulaşmak için atılması gereken ilk adım, aynı vizyonu paylaşan, kutuplaşmadan rahatsız, nitelikli insanlardan oluşan yeni bir politik platform kurulmasıdır. Bugünün siyasi partilerin içinde bulundukları çıkmazdan kendi kendilerine çıkmaları mümkün değildir. İyi eğitimli, üretken ve idealist vatanseverlerin politikaya atılarak ülke yönetimini ellerine almaları gerekir. Boş vakitlerini siyasileri eleştirerek geçirmek yerine kendileri siyasete girmelidir. Bunu başarabilirsek Türkiye’nin bugün birçok insanın hayal dahi edemeyeceği yerlere gelmesi mümkündür.

Dr. Yaşar Attila İlman

Türkiye-İleri Platformu

Artık sorumluluk almamızın zamanı geldi. Beraber geleceğin Türkiye’sinin temellerini atalım.

Kaynaklar

PISA

https://factsmaps.com/pisa-2018-worldwide-ranking-average-score-of-mathematics-science-reading/

https://www.oecd.org/pisa/publications/pisa-2018-results.htm

2050 Türkiye Ekonomisi

https://www.bloomberg.com/graphics/2020-global-economic-forecast-2050/

Makaleler

Çocuk sayısı nasıl arttırılır?

Çocuk sayısı nasıl arttırılır? Bu yazıda gelişmiş ülkelerde (Türkiye dahil) çocuk sayısının düşmesin…

Seçim Sonrası Türkiye ve İleri Platformunun misyonu

Türkiye’yi 20 sene geriye götürmek başarı sayılmaz. 2024 yerel seçimleri bir sonraki genel seçimlerd…

Türkiye´nin Enerji Notu

Notumuz: 7/10. Türkiye son zamanda enerji alanında büyük atılımlar yapmış olsa da tüketimimizin çoğu…

Türkiye-İleri Özet Bilgi

Türkiye-İleri Platformu nedir? Türkiye’nin önünü açacak reformları hayata geçirmek için yeni yetenek…

Yeni siyasi akımın ilk seçimde iktidara gelmesi

Türkiye’de bugün yeni siyasi oluşumların köklü partilerin önüne geçmesini mümkün kalan birçok faktör…